Matxako pasta karrantzarrak, ehun urteko zaporea
Matxako pasta karrantzarrak, ehun urteko zaporea
Euskal Herriko mendebaldean, Bizkaiko sortaldean, goizean goiz hasten dute jarduna Matxako okindegiko labean, Karrantzan. Bertatik ateratzen dira lantegiari sona ematen dioten gurin pastak, karrantzarrak. «Hemen ez da ezer fabrikatzen, hemen elaboratu egiten dugu», dio bertako arduradun Jesus Barrerasek. Badaki ñabardurak garrantzitsuak direla, bere etxean fin zaintzen dituzte-eta.
Jesus Barreras okinaren aitite zenaren goitizena da Matxako, berak ireki baitzuen lehen aldiz okindegia, iragan mende hasieran. Gaur egun, beraz, hirugarren belaunaldia da bertan lanean dagoena, ogia ez ezik artisau-pastak eginez, eta ogibideak izango du segida, jada laugarren belaunaldia ere hasi baita eskarmentua hartzen.
Familia-negozio baten aurrean gaude, hortaz: ogia, gurin-pastak, erroskillak, txokolatezko palmondoak, bizkotxoak, te-pastak eta beste egiten dituena, modu tradizionalean. “Hemen orea eskuz lantzen da, arrabolarekin, erabat modu artisanalean -dio Barrerasek-. Bagenuen makina industrialak sartzea ere, gehiago ekoiztu eta gehiago saltzeko, baina horrela bere zera hori ere galduko luke, etxeko ikurra den aitzinako zaporea. Orain lan erritmo bat dugu, bere garrantzia duena. Gure jakiak ez dira denak berdinak, badituzte ezberdintasun txikiak: txigorketan, neurrian, lodieran… eta horrexek ematen die balio erantsia”.
.
Umetako zaporea
Barrerasen esanetan, modu tradizionalean aritzeak, bere aitonak orain kasik mende bat egiten zuen bezalatsu, kontsumitzailea haurtzarora bueltarazten du, egite industrialaren erruz aitzinako usain eta zaporeak galdu diren garaiotan. “Jendeak gure erroskillak jan eta zera esaten digu: -Amamak etxean egiten zituenen zaporea dute!”. Eta hori gustagarria da, oso.
Matxakon frogatua dute, azoka eta dastaketatan, “jendeak, eta ez bakarrik gozogintza mailan, elikagai naturalak gura dituela”. Zentzu honetan, Barrerasen aburuz, zikinkeria gehiegi irentsi ditugu, eta egun kontsumitzaileak `E´ izeneko kontserbatzaileak ekidin nahi ditu; “lehengo zaporeak dira estimatuenak, iltzatuta gelditzen direnak”. Gurinaren salneurri igoera bortitzaz kexatu eta gero, gozogileak etxean egindako jakien elikagaiak zerrendatu dizkigu: “Guk ez dugu ezertarako erabiltzen palmako olioa, gurina baino; ez dugu eztigarririk erabiltzen, azukrea baino, eta ez dugu huevinarik erabiltzen, arrautzak baino, kraskatu, irabiatu eta bahetzen direnak. Materia prima bikaina baino ez dugu erabiltzen”.
Guzti horrekin “gatibu egiten zaituen produktua lortzen dugu, behin dastatzen duenak errepikatu egiten du-eta”, Karrantzako artisauaren esanetan. Horrelaxe lortu dute, gutxika.gutxika eta ahoz-aho ezagutzera emanda, jendeak gero eta Matxako gozo gehiago jatea.
Orain dela hiru urte, adibidez, sorpresa atsegin bat izan zuen familiako lantegiak, David de Jorge sukaldariak bere blogean goraipatu baitzituen bertako gozoak.
“Antza denez -kontatzen digu Barrerasek- norbaitek pasta kaxa bat oparitu zion, eta gustatu zitzaizkionez askotariko sorta bat bidaltzeko deitu zigun, Martin Berasategirekin dastaketa bat antolatzekoa zela-eta”. Eta gustatu zitzaizkien!
.
Gabonetarako, turroiak
Karrantzarekin muga egiten duen Kantabria izan da Matxako zabaldu den zonaldeetako bat, Bizkaia beste -Bilboko taberna gutxi batzuetan karrantzarrak eskaintzen dituzte kafearekin-.
Familia-lantegiak okindegietara, denda txikietara, frutategietara eta supermerkatuetara banatzen ditu gozoak. Geuria Merkatua dendari dagokionez, “eredu ditugu, bai kokapenagatik bai guk egiten dugun gozo mota guztiak hartzen dituztelako; apustu handia egin dute gure alde”, onartzen du Barrerasek.
Gabonetarako, Matxakok urteak daramatza zazpi turroi zapore egiten (esnegaina eta intxaurrak, irasagarra, kokoa, rona eta mahaspasak…); baita mazapan eta polboroiak ere. Guzti guztiak, nola ez, modu artisanalean eginak, inolako kontserbatzaile eta koloratzailerik gabe.
